Gheybat2

در محضر استاد: مضرّات غیبت

استاد سید حسین میرباقری‏، دبیر ریاضی بازنشسته دبیرستان دکتر شریعتی و استاد اخلاق، قبول زحمت نموده و  هر روز نکات اخلاقی در گروه تلگرامی «انجمن دانش آموختگان خوانسار» ارسال می نمایند که به دلیل کاربردی بودن آنها و حفظ آنها برای استفاده عموم این نکات را ان شاء الله به صورت دوره‌ای در وبسایت انجمن منتشر خواهیم نمود. 

قسمت نخست با موضوع زیان‌ها و ضررهای غیبت و علل نهی از غیبت در آیات و روایات از تاریخ ۹۴/۹/۲۹ تا ۹۴/۱۰/۸ در ادامه منتشر شده:

۹۴/۹/۲۹
بسم الله الرحمان الرحیم یکی از مشکلات اخلاقی انسان ها ،غیبت کردن است . غیبت ، سبب میشود بخصوص اشخاص و نیروهای مؤثر و مفید تلف شود. امام علی (ع) درخطبه ۱۴۱ نهج البلاغه یک راه مهم و اصلی مبارزه با این بیماری اجتماعی را چنین سفارش می کند: « ایُهَاالناسُ مَن عَرَفَ مِن اَخیهِ وَثیقَةَ دینٍ وَ سَدادَ طَریقٍ فَلا یَسمَعَنَّ فیهِ اَقاویلَ الرِّجالِ» سَمع =شنیدن، واین نه به معنی تصدیق کردن . تصدیق و تکذیب ، دو کلمه متضادند. نکته مهمی که امام (ع) در این کلام بکار برده است فَلایَسمعَنَ است ، نه فَلایَصدَقَنَّ. یعنی باید رفتار و موضع گیری و حالت شما در مسأله غیبت طوری باشد که کسی نتواند بدیهای افراد مؤثر را به گوش شما برساند ، حتی اگر آن خبرمورد تأیید شماباشد. پس معنی سخن آن حضرت چنین می شود: ای مردم ، کسی که فهمید برادرش دینمدار و راه درست است ، پس نباید گوشش را در اختیار بد گویان از او قرار دهد.

۹۴/۹/۳۰
سلام علیکم و رحمة الله ، خطبه ۱۴۱ امیر المؤمنین علی علیه السلام خطبه ای کم حجم اما بسیار پر محتواست، حضرت در ابتدای خطبه می فرماید وقتی شما می دانید شخصی دیندار است و راه صواب می رود نباید اجازه دهید نزد شما از او غیبت کنند، در ادامه خطبه علت واهمیت این موضوع را اینگونه می فرمایند: « اَمّا اِنَّهُ قَدیَرمِی الرّامی وَتَخطِئُ السِّهامُ وَیُحیِکُ الکَلامُ وَالباطِلَ ذالِکَ یَبورُ وَاللّهُ سَمیعٌ وَشَهیدٌ» یعنی غیبت کردن از مؤمن خطر و زیانش از تیر زدن به او بیشتر است، زیرا تیر انداز گاهی تیرش به خطا می رود اما آثار غیبت ، حتی اگر معلوم شود که باطل است و با اینکه باطل از بین رفتنی است ، آثار آن مانند نقش بر سنگ باقی می ماند ومهتر از همه خدا از آن نمی گذرد زیرا خدا همه ی سخنان را می شنود وبر تمام اعمال ماناظر است. یَرمی = می اندازد. رامی =تیر انداز. حکّ= نقش بر سنگ. یبور= ازبین می رود

۹۴/۱۰/۱
سلام علیکم و رحمةالله. در خطبه ۱۴۱نهج البلاغه ی امیرالمؤمنین امام علی (ع) به یکی از بزرگتزین معضلات جامعه (غیبت) پرداخته شده و آنرا از تیر کشنده ای که تیر انداز به سوی انسانی پرتاب می کند تا جانش را بگیرد ، کشنده تر می داند . امام (ع) در ادامه خطبه می فرماید: « اَمّا اِنَّهُ لَیسَ بَینَ الحَقِّ وَالباطِلِ اِلّا اَربَعُ اَصابِعَ = بین حق وباطل ، بیش از ۴ انگشت فاصله نیست » از آن حضرت(ع) پرسیدند ، معنی این سخن چیست؟ ۴انگشت خودرا جمع کرد و بین چشم و گوشش قرار داد و گفت: « اَالباطِلُ اَن تَقوُلَ سَمِعتُ وَالحَقَّ اَن تَقوُلَ رَأَیتُ = باطل ، خبری است که بگویی شنیدم و حق آن است که بگویی دیدم! » با این کلام ، امام ، می خواهد بگوید تا نسبت به صحتِ خبری یقین پیدا نکردید ، نه آنرا باور کنید ونه اجازه دارید منتشرش نمایید. آیا ما شیعه علی (ع) هستیم؟؟؟

۹۴/۱۰/۲
سلام علیکم و رحمة الله. مهمترین نیاز انسان پس از سلامتی ، امنیت اجتماعی است و آغاز امنیت اجتمانی ، امنیت ما در ذهن و اندیشه ی دیگران است. رسول الله الاعظم (ص) در سخنان گرانقدری فرموده است : « اِنَّ اللّهَ حَرَّمَ مِنَ المُسلِم دَمِهِ وَ عِرضِهِ وَ اَن یَظُّنُّ بِهِ السُوءَ = خداوند حرام کرده است که به خون ومال و آبروی مسلمانی تعرض شود واینکه به او گمان بد ببرید .» تعرضات ما به دیگران ، از ذهن و اندیشه ما آغاز می گردد واز این جهت دستور اکید اسلام این است که به دیکران سوء ظن نداشته باشید لذا مارا موظف کرده است که نسبت به افکار و اندیشه های خود فوق العاده مراقب باشیم ،زیرا هرگونه اتدیشه ای که در ذهن ما نقش ببندد و قبل از اینکه به عمل تبدیل شود در کتاب اعمال ما ثبت و ظبط میگردد و نسبت به آن مسؤول می باشیم ، قرآن، این مهم را در سوره ق آیه ۱۸ چنین بیان می کند: « ما یَلفِظُ مِن قَولٍ اِلّا لَدَیهِ رَقیبٌ عَتیدٌ = هنوز سخن بر زبان شما جاری نشده ( و در اندیشه شماست) که ملائکه های آماده و مرافب ، آن را ثیت می کنند» خیلی مراقب افکار خود ، بویژه در مورد دیگران باشیم.

۹۴/۱۰/۳
سلام علیکم و رحمة الله . اولین امنیتی که انسان به آن نیاز دارد ، امنیت در ذهن دیگران است ، ما به عنوان یک انسان ، وظیفه داریم نسبت به دیگر انسان ها حسن ظن (عاقلانه ) داشته باشیم ، این را قرآن مجید در آیه ۱۲ سوره حجرات اینگونه بیان می فرماید: « یا اَیُهَاالَّذینَ امَنوُا اجتَنِبوُآ کَثیراً مِنَ الظَّنِّ اِنَّ بَعضَ الظَّنَّ اِثمٌ = ای کسانی که ایمان آورده اید از بسیاری گمان ها پرهیز کنید زیرا بعضی از گمان ها ، گناه است» البته نه تنها حسن ظن گناه نیست بلکه جزو وظایف ماست، آنچه قرآن دستور می دهد از آن اجتناب شود ، گمان بد بردن به اشخاص است. ما تا زمانی که دلیل قاطعی بر نادرستی اعمال اشخاص نداشته باشیم ، باید اعمال و کردار آنان را حمل بر خیر و صلاح نماییم، این همان امنیت ما در اندیشه دیگران است ، یعنی ما به عنوان یک انسان ، در فکر و اندیشه خود هم نباید به حقوق دیگران تجاوز کنیم.

۹۴/۱۰/۴
سلام علیکم و رحمة الله ، در بحث های قبل ، به این موضوع اشاره شد که آغاز امنیت اجتماعی ما در ذهن دیگران شکل می بندد واز قول قرآن تأکید شد که برای حفظ سلامتی روانی جامعه باید به دیگران خوشبین باشیم. قرآن در ادامه سفارش به حسن ظن ، توصیه ی مهم دیگری هم دارد : « … وَ لا تَجَسَّسوُا…» اگر می خواهید این سوء ظن از میان شما رخت بر بندد و به جای آن خوشبینی حاکم شود، برای یافتن خطاها و اشتباهات گذشته دیگران ، کنکاش و جستجو نکنید. بیایید یکبار دیگر آیه ۱۲ سوره حجرات قرآن را مرور کنیم که چگونه مقدمات بروز خطرتاکترین بیماری اجتماعی ( غیبت ) را به تصویر می کشد : « یا ایهاالذین امنوا اجتنبوا کثیراً من الظن انَّ بعض الظن اثم وَ لا تَجَسَّسوا = ای کسانیکه ایمان آورده اید ، از گمان بد به دیگران بپرهیزید که بسیاری از گمان ها گناه است و( درزندگی افراد برای یافتن خطاهایشان )کنکاش و جستجو ننمایید.»

۹۴/۱۰/۵
سلام علیکم و رحمة الله ، در ایام گذشته ، نوشته ام که حُسن ظَنِّ به دیگران ، از ویژگی های اخلاق اسلامی است و اسلام به ما اجازه نمی دهد که به حریم خصوصی اشخاص سرک بکشیم و از خطاهای گذشته آنان کنکاش نماییم ، خلاصه اینکه ما به عنوان یک مسلمان موظفیم در ذهنمان برای دیگران فضایی امن ایجاد نماییم ، اما یک نکته در این میدان باقی مانده است که با یک داستان از زندگی رسول خدا (ص) آن را تمام می نمایم ، شبی رسول الله (ص) به اتفاق همسرش از راهی می گذشت که یکی از صحابه ها به آنها رسید، سلام کرد و رد شد، چند قدمی دور نشده بود که پیامبر وی را به سوی خود فرا خواند و به او گفت :« ایشان همسر من است ، فلان جا مهمانی بودیم و الان داریم به منزلمان بر می گردیم» رهگذر که از این اقدام پیامبر تعجب کرده بود ، به آن حضرت گفت : یا رسول الله منکه به شما گمان بد نبرده ام ! آن حضرت پاسخ داد : بله ، اما وظیفه ی من هم هست طوری عمل کنم که کسی گمان بد به من نبرد. و فرمود: « اِتَّقوا مِن مَواضِعِ التُّهَم= از موضع گیری هایی که موجب تهمت به شما می شود پرهیز کنید.» ( کتاب داستان راستان، استاد شهید مرتضی مطهری)

۹۴/۱۰/۶
سلام علیکم و رحمة الله ، یکی از گناهان کبیره ، غیبت کردن از دیگران است. غیبت ، یعنی افشای واقعیتی بر علیه کسی که اگر آنرا در حضورش بیان کنی ، ناراحت شود؛ این از گناهان کبیره است و توبه پذیر هم نیست ، تنها راه نجات از غیبت ، حلالیت طلبیدن از کسی است که غیبت اورا کرده ایم. فرق غیبت با تهمت در این است که تهمت نسبت دادن صفت،خطا یا گناه به کسی است در حالیکه می دانیم آنرا ندارد یا مرتکب نشده است. جرم غیبت از زنا بیشتر است ( زیرا زنا با توبه جرمش پاک می شود) و جرم تهمت از غیبت هم بیشتر است. « یا اَیُّها الَّذینَ امَنوُا اِجتَنَبوُا کَثیراً مِنَ الظَّنَ اِنَّ بَعضَ الظَّنَّ اِثمٌ وَلا تَجَسَّسوُا وَلا یَغتِب بَعضُکُم بَعضاً…» ( قرآن، سوره حجرات، آیه ۱۲)

۹۴/۱۰/۸
سلام علیکم و رحمة الله، با تبریک ولادت پیامبر رحمة (ص) و امام علم و معرفت(ع)، بحث راجع به غیبت را به آنجا رساندم که غیبت گناه کبیره است و جرمش با توبه کردن هم ساقط نمی شود. انگیزه غیبت کردن ، سوء ظن یا حسادت است. زیان غیبت برای جامعه فوق العاده است زیرا معمولاً برعلیه کسانی غیبت صورت می گیرد که منشأ اثرند. قرآن زیان غیبت را با تعبیری بسیار عمیق بیان می کند: «وَلَا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا أَیُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَکَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِیمٌ = از یکدیگر بد گویی نکنید، آیا درمیان شما کسی هست که علاقه مند به خوردن گوشت برادر مرده خود باشد؟ پس اگر کراهت دارید از آن (غیبت) دست بردارید ، خدا توبه پذیر و مهربان است.»( س حجرات ، آ ۱۳) به نظر من عمیق ترین تفسیر برای این آیه این است که وقتی ما از فردیکه می تواند در آینده یاور ما باشد ،غیبت می کنیم ، یعنی در منظر مردم او را مثل مرده بی اثر و بی خاصیت می نماییم، بنابر این از یک شخصیت زنده ی پویای یاری رسان ، موجودی مرده و مورد تنفر برای خود ساخته ایم ، همان کاری که امروز بر علیه بسیاری از افراد مؤثر داریم انجام می دهیم.

4+

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *