مقدمه: متاسفانه یکی از آسیبهای فرهنگی شهر تنگ نظری است. یک نمونه از این تنگ نظریها مثلاً پرونده سازی برای ۵۲نفر از آموزگاران زحمتکش شهر و تصمیم برای اخراج آنها پس از پیروزی انقلاب بوده با دلایل واهی مانند اینکه از مسئولان آن زمان تقدیرنامه داشتند، چون برای موفقیت دانش آموزان تلاش کرده بودند! یا بسیاری از دانشآموزان با استعداد دهه های ۶۰و۷۰ در فرایند گزینش رد شدند و وارد دانشگاه نشدند چون توسط دوستان و آشنایانشان به علل جزئی و بی اهمیت مورد اتهام قرار گرفته بودند.
با سپاس فراوان از آقایان جعفری، میرباقری، زرتابی، احمدیان، سید موسی میرمحمدی، پژوهیان و هدایتی که در بحث ارائه راهکار برای غلبه بر اسیب فرهنگی تنگ نظری در خوانسار و کاهش حسادتها شرکت نمودند، خلاصه نتایج به شرح زیر جمع بندی شده:
• اولاً یک نوجوان ۱۶ ساله هنوز نیاز به ارشاد و راهنمایی دارد و چه آسیبهای جبران ناپذیری که از این تنگ نظری ها به خوانسار وارد نشد. برای مثال در گلپایگان نیز نظیر شهر ما بودند کسانیکه اشتباهات کوچکی داشتند ولی میسولین وقت با سعه صدر وگذشت همه را بخشیدند و در حال حاضر از بهترین تحصیلکرده های گلپایگان میباشند وخدمت میکنند. چه کسی عیر از معصوم اشتباه نداشته؟ اگر مدارک محرمانه توسط عده ای بی وطن ربوده نمیشد خیلیها زیر سوال نمیرفتند. بعد هم بفرمایش امام (ره) میزان حال فعلی افراد است. «گر حکم شود که مست گیرند *** در شهر هر آنکه هست گیرند» خداوند ستارالعیوب است. ان شاء الله باهم باشیم درست میشود.
• منشأ تنگ نظری ، کم خردی است. در خوانسار به دلیل تنگی جغرافیاییش، اطلاعات آن بیشتر و سریعتر منتشر شد. اما اشکال آن روزها این بود که بسیاری از کارهای مهم و بزرگ و حساس دست کسانی افتاد که مغزشان کوچک بود. مثلاً شما اگر دکتر حسابی یا پرفسور سمیعی را مسؤول این کارها می کردید هرگز چنان وقایعی رخ نمی داد. بله حوادثی بسیار ناگوار رخ داد که البته هیچ ربطی به دین و انقلاب نداشت. مثلاً وقتی پیامبر ما (ص) در سال ۸ هجری مکه را فتح کرد حتی ابوسفیان برپاکننده جنگهای خونبار بدر و احد وجنگ پر خسارت احزاب را هم بخشید و از امتیازات اجتماعی محرومش نکرد. حضرت امام خمینی (ره) بر اثر همین تنگ نظری ها پیام معروف ۸ ماده ای را صادر کردند، که البته عده ای از همان سبک مغزانی که در بعضی کارهای مهم شهرها بودند باز هم چندان توجه نکردند. روزی در همین خوانسار به یکی از آن اشخاصی که چنان کارهای تنگ نظرانه می کرد گفته شد « آقا این خلاف پیام ۸ ماده ای امام است» باعصبانیت پاسخ داد : « اسلام در خطر است، برای چه به پیام امام گوش کنم» حالا هم فرق نمی کند در هر شهر و هرکشوری که کارهای بزرگ و حساس را دست کم خردان دگم بدهند حتی اگر متدین هم باشند، تنگ نظری را در جامعه رواج داده و حاکم می کنند. از آنچه تلویحاً مطرح کرده اید داستانهایی دارم اگر بگویم خون گریه می کنید. البته این را هم بگویم که روحانیت معزز خوانسار با آن تنگ نظری ها مخالف بود ولی گوش شنوایی نبود.
• بخل و تنگ نظری همان گونه كه از عوامل زمينه ساز حسادت است، از آثار آن نيز به شمار مي رود. امام علي عليه السلام فرمودند: «حسود مي پندارد كه از ميان رفتن نعمت كسي كه مورد حسادت قرار گرفته است، نعمتي براي اوست». چون شخص حسود مي پندارد كه فضل و نعمت هاي الهي آن قدر محدود است كه اگر به ديگري برسد، چيزي براي او باقي نمي ماند، در هنگام حسادت پي درپي اين پندار را تكرار و اين اعتقاد دروني خود را تقويت مي كند. در نتيجه، در صورت تداوم حسادت، بُخل و تنگ نظري در باطن او ريشه مي دواند.
• عزیزی می گفت ریشه و مادر تمام رذایل اخلاقی سه چیز است: طمع و حسد و کبر.
• ریشه این تنگ نظری در خود افراد است. پیشنهاد می کنم تمرین کنیم تا از کوچکترین موفقیت همه افراد خوشحال شویم. مثلاً حتی اگر می شونویم یک نفر در دانشگاه قبول شده، از قبول شدنش لذت ببریم. همچنین بسیاری از رفتارها در جامعه ما از منفعت طلبی نشات گرفته. در همین بحث تنگ نظری و راه های غلبه بر اون، منفعت طلبی هم می تونه مزید بر علت بشه برای بد دیگران رو خواستن.
• لحظ ای چشم خود را ببندیم و از فراز زمین خوانسار عزیز را بنگریم همه را تن واحد خواهیم دید آنگاه تنگ نظری مفهوم خود را از دست خواهد داد. همه ما باید با دید و در فضای باز اندیشه خود را پرورش دهیم و بدانیم خانواده کوچکی از ایران بزرگ وجهان هستیم و هر یک از اعضا خانواده وظیفه دارد در راه نیل به اهداف مجموعه حرکت کنند و برکت را از ذات لایزال خداوند برای تمامی افراد بخواهند و از طرفی بدانند منابع و نعمات نامحدود است و دید و نظرمان را فقط محدود در چهار چوب خانه خود نبینیم.
هیچ چیز کم ومحدود نیست باید چشممان را بشوئیم. خوبی ها و نعمتهای خدا از ویژگی هم افزایی برخورداره و برعکس تنگ نظری باعث محروم شدن ما از نعمات الهی می شه.
• در مورد راهکارهای غلبه بر تنگ نظری در شهر زیبایمان بحث های خوبی طرح شده. در همین راستا آشنایی به نظریه فازی و مطالعه یک کتاب در این زمینه به نظرم بسیار مفید است. کتاب تفکر فازی = Fuzzy thinking نوشته بارت کاسکو، نشر دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب خوبی در این زمینه است. بخشی از پیشگفتار مترجمین کتاب: منطق فازی بر این اصل استوار است که در جهان واقعیت همه چیز در فضای بین دو محدوده سیاه و سفید قرار دارد. در کشور ما با نگاه به حوادث … سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و … مشاهده میشود که عمدتاً همه چیز در دو رنگ سیاه یا سفید خلاصه میشود. توصیه می کنیم که این کتاب را سیاسیون، روحانیون، مدیران ارشد دستگاه ها و … مطالعه کنند. جمله ای از کتاب: آلبرت انیشتین گفته آنجا که قوانین ریاضی به واقعیات مربوط میشوند، حتمی نیستند و آنجا که حتمیاند، نمیتوانند به واقعیت اشاره داشته باشند. یکی از کاربردهای نظریه فازی هوشمند سازی لوازم خانگی و کلاً ابزار و تجهیزاتی است که ما مرتب با آنها سر و کار داریم و البته باعث افتخار است که این نظریه را یک دانشمند ایرانی به نام پروفسور زاده در سال ۱۹۶۵ طرح کرده.
• تنگ نظری و حسد رو از ابعاد مختلف میشه بررسی کرد.
یکی از مطالبی که من در موردش اندک مطالعهای کردم طب سنتی و مزاجشناسی هست. جدای از اثر تربیت خانوادگی و اجتماعی، رفتارهای انسان ارتباط زیادی با مزاج و طبیعت بدنی افراد داره. با توجه به اینکه شهر خوانسار از لحاظ مزاجی دارای مزاج سرد و خشک (سودا) هست، بنابراین رفتارهایی که منشاء سودا داره باید بیشتر مشاهده بشه، که یکی از این رفتارها حسد و تنگ نظری هست. بنابراین جدای از مسائل تربیتی یکی از کارهای اصلاحی ما، اصلاح مزاج خودمون از طریق تغذیه و … انجام بدیم.اطلاعات بیشتر در این مورد: http://shiateb.com/pages/?current=viewdoc&langid=1&sel=1583
• کمی هم انصاف داشته باشبم همه مردم خوانسار حسود نیستند. اکثراَ انسانهای با کرامت، با گذشت و خیری هستن البته در محیطهای کوچک بدلیل بعد مسافت جغرافیایی افراد بیشتر زیر نظر هستند واین مخصوص خوانسار نیست. ما باید خوبیها را بیشتر بگوییم تا خدای ناکرده اگر کسی مشکلی دارد خودش را اصلاح کند.ش